Gevonden bij Colette: over de Olympische Spelen in Berlijn (1936)

Coletter Hein van der Hoeven verkoopt op zaterdagmiddagen boeken bij Colette. In de rubriek ‘Gevonden bij Colette’ doet hij verslag van zijn vondsten. Deze keer betreft de vondst een verslag in tijdschriftvorm van de beladen Olympische Spelen van 1936, de Spelen van het Duitsland van Adolf Hitler. De naam van het tijdschrift is Berliner Illustrierte Zeitung. Inderdaad staat het tijdschrift vol illustraties, in zwart-wit.

Geruïneerd tijdschrift

De voorpagina is een tekening in kleur en toont een zeer Germaans ogende vrouw die een enigszins mediterrane atleet met een lauwerkrans tooit. Het tijdschrift is verre van compleet: de pagina’s 2 – 24 ontbreken. Ook de laatste vier van het in totaal 96 pagina’s tellende magazine ontbreken. De voorpagina is ingescheurd en zit los, ook sommige andere pagina’s zijn beschadigd. Weggooien dan maar? Als het aan mij ligt niet. Het geruïneerde tijdschrift bevat nog voldoende interessante zaken.

Veel van de foto’s bijvoorbeeld zijn fraai. Scherp afgedrukt, goed van formaat. Overzichtsfoto’s van stadions, close-ups van sporters, vergrote details zoals een stopwatch of een in het zand geplaatst vlaggetje dat precies markeert wat het olympisch resp. wereldrecord hinkstapsprong is. De tekst is uiteraard in het Duits, afgedrukt in gotische letter.

Nazigroet, eretribune met Hitler

Wat het tijdschrift ondanks de incomplete staat verder aankoopwaardig maakt is het karakter van tijdsdocument. Je proeft het nationalistische en nazistische. Een overzichtsfoto laat een stroom auto’s en bussen zien vlakbij de ingang van het hoofdstadion. Het tekstblokje zegt dat het Duitse verkeerssysteem bewezen heeft dat het ook een verkeersstroom van Amerikaanse omvang in goede banen kan leiden. Er zijn foto’s van een tribune vol toeschouwers die de nazigroet brengen (een weerzinwekkend beeld) en van de eretribune met Hitler, Goering en Goebbels, in dezelfde houding.

Racistische commentaren

Ik zie meer foto’s van Amerikaanse en Britse winnaars dan ik verwacht had. Ook zwarte Amerikanen. Bij een foto van Jesse Owens, driemaal goud op de atletiekbaan, staat wel een zuur en racistisch commentaar: de winnende sprong was in technische zin mislukt, maar bleek niettemin goed voor de eerste plaats dankzij onhandige natuurkracht. Een Amerikaanse zwemmer die in de finale een Japanner versloeg, heeft dat volgens het bijschrift vooral te danken aan het feit dat hij 30 cm langer is.

Foto’s van het enorme Olympisch Stadion, tot de nok gevuld met toeschouwers, doen mij denken aan de massaliteit van het zojuist gespeelde WK voetbal in de Verenigde Staten. Ook in Berlijn waren de toegangsprijzen vermoedelijk aan de hoge kant: ik zie vooral hoeden in het publiek, geen petten. Een verschil valt ook meteen op: afwezigheid van reclameborden in Berlijn.

Omdat het 90 jaar oude tijdschrift kwetsbaar is en een onhandig groot formaat heeft, komt het niet op de stapel sportboeken te liggen, maar krijgt het tijdelijk een plaatsje in de etalage. Twee euro (nieuw was het destijds 1 Mark), en als het er na een paar weken nog ligt moet het maar naar de outlette.