De feministische bibliotheek van Clara Wichmann

Met equal-payday in het vooruitzicht (24 november), brengt Colette in de etalage alvast een paar strijdbare vrouwen onder de aandacht, die meer dan 100 jaar geleden een grote rol speelden in de vrouwenbeweging. Van Clara Wichmann tot Henriëtte Roland Holst en Mina Kruseman.

De boeken stonden oorspronkelijk in de boekenkast van Clara Wichmann (1885 – 1922) en zijn onlangs door haar kleindochter, Catelene Passchier,  geschonken aan ons antiquariaat. Wat een prachtige aanwinst.

Clara Wichmann was als criminologe actief op het gebied van de vrouwenbeweging en de sociale beweging. ‘Waarom wordt er gestraft’ is de eerste zin van haar bekendste werk ‘misdaad, straf en maatschappij’, waarin zij de stelling poneert dat misdaad voortkomt uit maatschappelijk onrecht. Nog altijd boeiende kost voor iedereen die zich bezighoudt met het recht. Bijzonder: twee exemplaren uit 1919 zitten nog in het oorspronkelijke pakpapier van de drukkerij.

De naam Clara Wichmann wordt vandaag de dag vooral genoemd vanwege de juridische stichting die naar haar vernoemd is. Bureau Clara Wichmann komt al veertig jaar op voor gendergelijkheid en een betere maatschappelijke en juridische positie van vrouwen in Nederland.

Naast de vooral theoretische en wetenschappelijke werken van Clara Wichmann, valt vooral het werk op van de militante feministe en pacifiste Mina Kruseman (1839, 1922). Zelfs een driedelige uitgave van haar biografische werk ‘Mijn leven’ uit 1877. Zelden ergens te koop.

‘O ja, gij vraagt of ik ooit timide ben geweest?’ Welneen, nooit. Toen ik twee jaar oud was had ik den bijnaam van Koningin Elisabeth en later zeiden mijn meesters van mij: brutaal als een koetspaard’ (brief van Mina aan Multatuli, 2 december 1873).

Verder bijzondere uitgaven van Carry van Bruggen (eerste druk van De verlatene), romans van Ada Gerlo (pseudoniem van Annie Salomons). En ook andere boeken die nog in de boekenkast van Clara Wichmann hebben gestaan, zoals een uitgave van Rousseaus Emile ou de l’éducation (met handtekening van Wichmann).

Mooi als deze boeken in handen komen van de feministen van nu!