Hoe schaats je de viervoudige wijnrank?
In de serie GEVONDEN BIJ COLETTE, licht Hein van der Hoeven pareltjes uit die hij tijdens de boekverkoop op zaterdag in de boekenbergen vindt. Nummer 4 van deze serie: ‘Hoe schaats je de viervoudige wijnrank.’
Hoe warm de zomer ook is, de Friese stapel bij de ingang van de winkel telt talloze boeken over de Elfstedentocht. Maar Colette heeft meer winterboeken liggen. Zo vond ik een klein boekje met een harde kaft uit 1925, Kunstfertigkeit im Eislaufen, geschreven door Robert Holletschek. Gaat over kunstrijden op de schaats. Een zeldzaam boekje? Nee, dat zal het niet zijn. Want dit exemplaar is al de achtste druk. De eerste druk is uit 1890, het boekje is dus in ieder geval meer dan dertig jaar lang in druk geweest. Een ijskoude bestseller.
Het is zo’n boekje dat je niet zoekt. Maar als je het uit een van de boekenbergen vist, is het toch iets dat je door wil bladeren en waarvan je dan denkt: wat een leuk boekje! Dat vind je nergens! Ken ik iemand aan wie ik het cadeau kan geven? Eventueel iets voor een Sinterklaassurprise?
Wat ik bijvoorbeeld fascinerend vind zijn de afbeeldingen in het boekje van alle figuren die je met kunstschaatsen kan maken. Haarscherpe tekeningen van de krullen, rechte lijnen, scherpe draaiingen etc. die de linker- en rechterschaats maken. Sommige figuren zijn heel eenvoudig, maar de meeste zijn ongelooflijk ingewikkeld. En dan volgt nog per tekening in woorden uitgelegd hoe je die figuur op het ijs zet.
Het boekje bevat meer dan 280 pagina’s in dundruk en er staan op bijna elke pagina een of meer figuren uitgebeeld. Ongelooflijk. Wat moet dat een werk zijn geweest voor de auteur, de tekenaar en de zetter.
Al die figuren hebben ook namen. Een willekeurig voorbeeld. Einfache Rebe (Rebe = wijnrank), Doppelte Rebe, Vierfache Rebe, Gekreuzte vierfache Rebe, Zirkelrebe, Wiener Rebe en natuurlijk niette vergeten de Kalifornische Rebe. In deze Rebe-categorie zijn dan ook weer subcategorieën. Zoals de Holletscheksen Csárdásrebe, kennelijk ooit uitgedacht door de schrijver van het boekje. Er zijn ook figuren bij die mij bekend voorkomen uit de tijd dat ik naar Sjoukje Dijkstra op de televisie keek, zoals de Axel-sprong. Ik lees nu dat die sprong vernoemd is naar de Noorse schaatser Axel Paulsen die dit acrobatische kunstje voor het eerst op het ijs uitvoerde.
Ook leuk zijn de paar advertenties, zoals die voor wintersportplaats Sankt Moritz, en het voorwoord uit 1890 waarin het ware kunstrijden wordt geprezen en schaatsgedrag van lieden die het meer te doen is om de muziek, de conversatie en de hofmakerij scherp wordt veroordeeld.
Voorin in het boekje zit een Ex Libris van J.W. Balm, Stetweg 17 in Wijk aan Zee. En dat alles is voor 6 euro te koop.