Een afbakening van het corpus

Een happy hour voor scholieren, de territoriumstrijd, linksom-lopende klanten. De vrijwilligers van het Rayon Nederlands doen een boekje open over hun werk in Colette. Rob Jamin tekende het op.

Het rayon Nederlands wordt gerund door Aad van Schie, Arjen van Meijgaard en Timen Kraak (van links naar rechts op de foto). Timen en Arjen werken al dan niet regelmatig op zaterdagen, Aad is speciaal voor de gelegenheid langs gekomen. Aad heeft haast, want bij moet straks op stap met een van zijn kleinkinderen.

We beginnen dus met het begin, de periode meteen na de overname. In de hele winkel was dat de ordeningstijd, de oerperiode waarin alle rayons te weinig ruimte hadden en elkaar terrein betwistten. Timen en Aad, die aanvankelijk het rayon samen beheerden, kwamen op het idee om alle vertalingen uit
te plaatsen. Gezien het universele ruimtegebrek stuitte dat op aanzienlijke weerstand bij de collega’s van
andere rayons. Dat leidde een tijd lang tot golfbewegingen in het bestand: uitgeplaatste boeken werden
gewoon teruggezet. Het eigenaren-collectief had zelf de handen vol aan het overkoepelende gebrek aan
ruimte. Colette stikte bijna. De onderlinge territoriumstrijd lieten ze mede daarom aan zich voorbijgaan.

Sorteren en filteren
Nog steeds beginnen Timen en Arjen de zaterdagochtenden met filteren en ruimen: alle boeken die niet onder Nederlands vallen, worden naar het correcte rayon gebracht. De interviewer herkent dit schaterend als een universeel Colette-fenomeen, zo starten alle medewerkers hun shift. Doordat het rayon Nederlands pal achter de linker etalage begint, heeft het ook te kampen met ‘vervuiling’ uit die hoek. Het heeft overigens een hele tijd geduurd voordat de geïnterviewden ontdekten dat er achter en onder de etalage ook stellingen aanwezig zijn. Daar bleek zich o.a. de collectie literaire tijdschriften schuil te houden.

Ordenen
Inmiddels is het rayon min of meer op alfabet geordend, en zijn de dichtbundels verplaatst naar het aanpalende rayon Poëzie. Wat nu opvalt, is dat er gaten vallen in de achterliggende rijen (de boeken
staan twee rijen dik). De heren hebben het voornemen om op een speciale zaterdag alles letterlijk uit de kast te trekken en opnieuw te sorteren. Inmiddels hebben ze wel ruimte gevonden om de drie-, vier- en vijfdubbele exemplaren te herbergen. Die staan nu links in het gangetje naar Blauwbaard.

Assortiment
Couperus heeft een eigen kast, er is een plank met Vestdijk. In de stapel bij de buitendeur liggen gewilde auteurs als Hofdorp, Wolkers, Reve, Hermans, Maarten ’t Hart en Mulisch. Er zijn te weinig klanten uit België om Boon een eigen plek te geven. Ook thrillers zijn in trek, naast Hofdorp vooral Van Zomeren.
Dan is er nog de territoriumstrijd met de Indische letteren. De rayonhoofden daarvan willen Haasse en
van Dis daar weg, en ook du Perron en Springer vinden ze daar niet écht op hun plaats. De ‘aanval’ is
voorlopig afgeslagen door het werk van Haasse te accepteren. Dat staat inmiddels voor 90% bij de
Nederlandse fictie. Tijdens de discussies hierover kwam Timen met de onsterfelijke beschrijving ‘Een afbakening van het corpus’ die ontleend is aan Praamstra in DBNL.

Voornemens
Een van de plannen is om een Happy Hour te organiseren voor scholieren. Ook al zijn de leeslijsten afgeschaft, er circuleren nog steeds overzichten van populaire literatuur. Tijdens het Happy Hour brengt Colette die populaire boeken én goede aanraders tezamen, en biedt ze voor een vriendenprijsje te koop aan.

Omzet
Uit de notities in het kasboek heeft Hein van der Hoeven lijsten samengesteld van verkochte boeken. Het merendeel blijkt fictie te zijn, en een belangrijk deel dáárvan zijn klassieken. De aanwezigen melden dat er nogal wat spijtoptanten zijn. Dat zijn mensen die eerder boeken hebben weggedaan, maar ze voor een deel weer terug willen. Zo kwam er een tijdje geleden een gedistingeerde dame de winkel binnen die boeken zocht die ze tien jaar tevoren aan Colette had geschonken. Maar ze wilde uitsluitend de exemplaren die ze tóen had achtergelaten, want de andere boeken ‘zijn vies’.

Een tijd geleden heeft Arjen een cursus gevolgd hoe je een winkel optimaal inricht. Één les luidde dat
de klanten in boekwinkels zich meestal linksom bewegen. Het rayon Nederlands zit dus op een topplek.

Anderstaligen
Een ervaring is dat buitenlanders Nederlandse literatuur gebruiken om de taal te leren; dan worden o.a. Van Zomeren, Elsschot en Nescio aangeraden. In het algemeen geven de heren weinig adviezen, ze doen wel aan aanraders. AFTh voor mensen die houden van dikke boeken. Expats vormen sowieso een aanzienlijk deel van de klanten, die zoeken naast Engelse en Engelstalige literatuur vooral naar
kookboeken. Het kasboek blijkt een onvermoed voordeel te hebben. Terwijl de Colette-medewerker de tijd neemt om de auteurs en titels van de uitgezochte boeken omzichtig te kalligraferen, dwaalt de klant nog wat door de winkel en komt met een of twee andere boeken aanzetten die ook gekocht worden.

Anekdotes
Een mooie ervaring was de postbode die in uniform binnen kwam met een vraag naar Cuba-boeken van Mulisch. De heren ronden af met elk een eigen sterk verhaal. Kort nadat hij een hertaling van Rhijnvis Feiths Julia had uitgebracht, kwam Arjen een vroege uitgave daarvan tegen. En toen hij een reis naar de Faeröer voorbereidde, stuitte hij op het boek ‘Buzz Aldrin, waar ben je gebleven’, van de in Noorwegen zeer bekende Johan Harstad. Aad wist tot twee maal toe een zoekende klant te bedienen met Ranonkel van Jacques Hamelink. En Timen kreeg een exemplaar van de Edda in handen, in een vertaling uit 1911.
ceterum censeo De uitdrukking ‘Een afbakening van het corpus’ verdient het te worden opgenomen in het idioom van Colette.